Дазнацца сёння пра тое, што робіцца ў беларускіх рэгіёнах не так проста: большасць лакальных СМІ былі вымушаныя спыніць сваю працу праз рэпрэсіі, а шматлікія журналісты ды актывісты, якія маглі б распавесці пра актуальнае і набалелае, з’ехалі за мяжу (у лепшым выпадку) ці трапілі трапілі пад пераслед уладаў. Тым большую ролю адыгрываюць беларускія падкасты, якія даюць магчымасць не толькі пачуць, але і адчуць атмасферу па-за сталіцай. Як яны ўзніклі, як пачуваюцца ды якая будучыня іх чакае?

Абмеркаваць гэтыя ды іншыя пытанні дапамагла Дар’я Гардзейчык — журналістка, аўтарка падкаста “Утульны горад” і “Гісторыя беларускага сэкса”.

Горад з крымінальным мінулым ды радзіма Караткевіча, занепадаючы прамысловы цэнтр, які дагэтуль не мае ўласнага ўніверсітэта ды тэатра, але можа пахваліцца вялізнай колькасцю адметных аб’ектаў архітэктурнай спадчыны. Усё гэта – Орша і яе плюсы, мінусы ды будучыню мы і абмеркавалі. А дапамог у гэтым Ігар Казмерчак — рэгіянальны актывіст, рэдактар сайта Orsha.eu.

Горад з самымі высокімі заробкамі па краіне і самай высокай шчыльнасцю насельніцтва на квадратны кіламетр. Горад рабочых з гонарам, што не баяцца змагацца за свае правы, але зараз маюць няпэўную будучыню. Зрэшты як і большасць беларусаў. Пагамонім сёння пра Салігорск з актывістам Паўлам Батуевым.

На сённяшні момант лётаць у Беларусь і вылятаць з яе ў іншыя краіны вельмі няпроста. Але ў кагосьці гэта дагэтуль атрымліваецца нягледзячы на ўсе санкцыі. Пра іх і пра гаворым сёння. А менавіта – пра птушак.

Якімі адметнымі відамі можа пахваліцца нашая краіна, як на крылатых уплываюць змены клімату і чалавек, а таксама абмяркуем розныя парады і антыпарады адносна абыходжання з імі. Дапаможа мне з гэтым Дзмітры Вінчэўскі — арнітолаг і рэдактар сайта “Птушкі штодня”.

Фізікі, лірыкі – у Беларусі сёння ўсім навукоўцам няпроста. Як складваецца лёс маладых даследчыкаў? Ці можна выжыць на заробак навукоўца? Якім чынам лепш за ўсё папулярызаваць гістарычныя веды аб мінулым?

На гэтыя, а таксама іншыя пытанні паразмаўлялі з Ганнай Дзягель – гісторыкам, кандыдатам гістарычных навук і аўтаркай гісторыка-культурніцкага падкаста “Так склалася гістарычна”.

У беларускай эканоміцы не ўсё добра. Нават кепска. Пры гэтым такая сітуацыя назіраецца далёка не першы год і ёй няспынна прадракаюць крах і заняпад. Старыя і новыя санкцыі, знешнеэканамічныя цуды, а цяпер яшчэ і вялікая вайна – ва ўсім гэтым сапраўды няпроста разабрацца.

Дзе мы знаходзімся на сённяшні дзень, што нас чакае ў будучыні і як расійскае ўварванне ва Украіну адаб’ецца на нас усіх? З гэтымі пытаннямі нам дапамог разабрацца старэйшы навуковы супрацоўнік Цэнтра эканамічных даследаванняў BEROC Зміцер Крук.

Як вядома, развіццё спорта ў краіне неадрыўна звязана не толькі з эканамічнай сітуацыяй, але і існымі грамадска-палітычнымі рэаліямі. А яны ў Беларусі нагадваюць шторм, які няспынна павялічваецца не толькі апошнія гады, але нават і месяцы. Эканамічны крызіс, кавід, бурлівы 2020-ы і яго наступствы, а цяпер яшчэ і вайна ва Ўкраіне ў якой Беларусь стала суагрэсарам.

У якім стане знаходзіцца спорт у сталіцы ды рэгіёнах пасля ўсяго гэтага? Ці трэніравацца спартоўцам ва ўмовах, калі яны могуць не пабачыць міжнародных спаборніцтваў і як палепшыць існую сітуацыю? Усё гэта і нават больш абмяркуем з Максімам Беразінскім – кіраўніком спартовага праекта Трыбуна.ком у Беларусі ды Ўкраіне.

У нашых суседзяў ва Ўкраіне вайна. Самая сапраўдная з кроўю, боллю і стратамі. Ужо цяпер зразумела, што гэты канфлікт мае і будзе мець вялізны ўплыў на ўвесь рэгіён і Беларусь чакаюць істотныя цяжкасці і змены. Застаецца спадзявацца, што нашым паўднёвым братам хутчэй удасца дамагчыся міру і заняцца адбудовай сваёй краіны.

Для нас жа па-ранейшаму застаецца важным аналізаваць тое, што адбываецца ў Беларусі і асабліва – у яе рэгіёнах. Толькі разумеючы ў дэталях тое, што мы маем і як гэта можна змяніць у нас ёсць шанец нарэшце пачаць жыць годна і свабодна ў будучыні і адбудаваць тую Беларусь, у якой усе хочуць жыць.

У чарговым выпуску падкаста “Глыбінны народ” захацелася пагаманіць пра грошыкі, а дакладней – пра бюджэты. Што ў нас з імі ў цэлым, як пачуваюцца рэгіёны і што іх у звязку з гэтым чакае. А дапамог у гэтым кіраўнік праектаў “Кошт урада” ды анлайн-платформы “Petitions.by” Уладзімір Кавалкін.

Беларускай мове ў Беларусі няпроста. Раней яна квітнела і асацыявалася з вёскай. Потым трэнд на беларускае слаўцо ўжо задавалі новыя пакаленні творчай інтэлігенцыі ў сталіцы ды рэгіянальных гарадах.

А сёння шмат беларускамоўных былі вымушаныя з'ехаць, а тыя што засталіся тут па-ранейшаму мусяць змагацца за сваё права на родную мову – ад радзільні да ўніверсітэта, ад кавярні да шыльды на будынку. Як тое рабіць эфектыўна абмяркоўваем з грамадскай дзяячкай ды моўнай інспектаркай Алінай Нагорнай.

Фота: Павел Крычко

Напрыканцы мінулага года Цэнтр новых ідэй апублікаваў чарговы Рэйтынг беларускіх гарадоў. Калі вы яшчэ не паспелі азнаёміцца з агульнай табліцай, то зрабіць гэта можна на адмысловым сайце.

А з дырэктарам Цэнтра новых ідэй Антонам Раднянковым, не толькі ў якасці вядоўцы падкаста, але і як суаўтар Рэйтынга, абмеркавалі, якія інсайды ды інсайты мы маем па яго выніках, а таксама думкі аб тым, што з усім гэтым рабіць далей уладам ды мясцовым жыхарам.

Беларуская вёска гібее і няма гэтаму канца. Прынамсі так шмат хто лічыць. Але хапае і тых, хто перакананы, што ў нашых вёсках можна і трэба жыць. Але пры гэтым трэба ўмець бараніць свае правы.

Сваімі парадамі аб тым, як зрабіць жыццё у вёсцы больш камфортным і пазітыўным падзяліліся рэгіянальныя актывісты Ігар Случак і Аліна Нагорная, жыхары вёскі Перасека на Рагачоўшчыне, якія выдалі кнігу “Абаронім вёску”.

Бабруйск — ажна сёмы па велічыні горад нашай краіны. Ён славіцца сваёй крэпасцю, архітэктурай, атмасферай ды габрэйскай спадчынай. Вельмі жывы і душэўны горад з цікавымі гісторыямі, але пры гэтым такі незаўважны на нашай мапе падзей і навінаў. Чаму ж так склалася, які патэнцыял ды плюсы-мінуса ў яго ёсць мы абмяркуем з журналісткай Алесяй Лацінскай.

У чарговым выпуску нашага падкаста пагамонім пра Вялеса, Сварога ды іншых багоў нашых продкаў, абмяркуем язычніцкія рэлікты ў беларускіх рэгіёнах і нават тое, як бонстыкі папулярызавалі нашу багатую міфалагічную спадчыну. Дапамог нам у гэтым Зміцер Скварчэўскі, кандыдат гістарычных навук і міфолаг, аўтар кнігі «Па слядах багоў: нарысы беларускай міфалогіі».

Брэст заўжды быў самай заходняй крэпасцю ды «брамай савецкай імперыі», але пасля ейнага развалу стаў нашым, беларускім вакенцам у Еўропу. І здаецца гэта добра паўплывала на развіццё горада.

Пра самае актуальнае з жыцця Брэста паразмаўляем з грамадскім і культурніцкім актывістам Віктарам Клімусам.

Фота: Аляксандра Мурашка

Мазыр вядомы не толькі як цэнтр нафтаперапрацоўкі. Гэта магічны закуток сапраўднага Палесся на Гомельшчыне. Мясцовыя часта параўноўваюць свой горад са Швейцарыяй: прырода сапраўды стварыла тут такі мудрагелісты рэльеф, які дазволіў нават пабудаваць гарналыжны комплекс.

Пра ўсё чароўнае і нечароўнае, што ёсць у Мазыры мы паразмаўлялі з арт-мэнэджаркай культурніцка-адукацыйнай платформы «Першы крок» Ганнай Палей у новым выпуску падкаста «Глыбінны народ».

Развіццё рэгіёнаў даўно з'яўляецца галаўным болем і для ўладаў, і для тых беларусаў, што жывуць па-за Мінскам. Праз эканамічны ды грамадска-палітычны крызіс сітуацыя пагаршаецца імклівымі тэмпамі.

Цэнтр новых ідэй апублікаваў даследаванне рэгіёнаў, у якім зафіксаваў тыя праблемы і пытанні, што насамрэч хвалююць яго жыхароў. У новым выпуску падкаста "Глыбінны народ" разбіраем яго галоўныя вывады і даем прагноз развіцця падзей з дырэктарам Цэнтра новых ідэй Антонам Раднянковым.

Спасылка на даследаванне.

Белыя, чырвоныя, зялёныя, усходнія ды заходнія, тутэйшыя ды неверагодныя: беларусы такія розныя. А што пра беларусаў і стан нашага грамадства кажуць навукоўцы? Пра гэта падкаст “Глыбінны народ” пагаманіў са старэйшым аналітыкам Цэнтра новых ідэй, сацыёлагам Генадзем Коршунавым.

Мы ўсе хочам, каб наш родны край быў прыцягальным магнітам для сваіх ды замежнікаў. Пра тое, як развіваць турызм у рэгіёнах, як гэтая галіна перажывае наступствы каронавіруса ды жніўня 2020-га, а таксама самыя апошнія трэнды падкаст “Глыбінны народ” пагаманіў з экскурсаводам, лепшым гідам Беларусі 2018 года ды спецыялістам па турызме Яўгенам Апанасевічам.

Ці можна яшчэ нешта выратаваць у рэгіёнах і як гэта зрабіць, адкуль узяць на гэта грошы, якіх вечна няма, ці ўсе аб’екты мы ведаем і як іх аднаўляць? А таксама вечнае пытанне: у якія непапсовыя мясціны завітаць у якасці турыста?

Разбіраемся з гэтым ды іншымі пытаннямі з гісторыкам,экскурсаводам ды сябрам праўлення ГА "Беларускі камітэт ICOMOS" Цімохам Акудовічам.

Прызыўная або кантрактная, гульні з мігрантамі на мяжы, вечны выбар — Расія або НАТА, чые салдаты мацнейшыя — пра беларускую армію, і да яе існуе багата пытанняў.

Ваенны эксперт Ягор Лебядок дапамог нам разабрацца ў перавагах, заганах ды шляхах рэфармавання беларускага войска, а таксама распавёў пра тое, чаму хлопцы з рэгіёнаў у перыяд службы пачуваюцца лепш за "гарадскіх".

Кантрабанда, шопінг-туры, сталіца беларускай кавы, "наш Львоў", лідэры палітычнага пратэста — гродзенцам даводзіцца сутыкацца з вялікай колькасцю стэрэатыпаў пра сябе. Разабрацца дзе тут праўда, а дзе выдумкі нам дапамог Аляксей Шота — галоўны рэдактар і выдавец Hrodna.life.

Гэтая тэма асабліва тычыцца рэгіёнаў, якім дастаецца меньш увагі і грошай на развіццё вышэйшай адукацыі. Пра тое, як менавіта трэба вучыць і вучыцца ў беларускіх універсітэтах сёння і ў будучыні мы паразмаўлялі з аналітыкам, кандыдатам культуралогіі Вадзімам Мажэйкам.

Як горад на Дзвіне перажывае паслявыбарны перыяд, ці можна выратаваць "Славянскі базар" ад пафасу ды прафанацыі, якія міфы і стэрэатыпы раздражняюць гараджан ды як аднавіць старыя храмы Віцебска і культуру горада — гэтыя ды іншыя пытанні абмеркавалі гэтым разам з віцебскай гарадской актывісткай ды валанцёркай YMCA Belarus Яўгеніяй Пачэпка.

Разам з экаактывісткай, сузанавальніцай ды сябрай Рады ГА "Экадом" Ірынай Сухій паразмаўлялі пра тое, што цяпер рабіць з беларускай АЭС, як ачысціць ужо забруджаныя радыяцыяй землі і якія вынікі дае змаганне за права на спрыяльнае навакольнае асяроддзе на практыцы.

Фота: Livejournal

Гэтым разам дырэктар фонду “Інтэракцыя” Іван Шчадранок дапамог разабрацца ў тым, як знайсці грошы на змены ў невялікіх гарадах, што рабіць з недасведчанасцю і пасіўнасцю чыноўнікаў ды чаму рыхтавацца да глабальных зменаў клімату важна і можна ўжо сёння.

У другім выпуску мы пагаманілі з Пятром Кузняцовым пра тое, як гомельскія ўлады "праславілі" горад "залатымі" прыбіральнямі ды флагштокам, абмеркавалі карані пратэстнага руху ў Беларусі ды будучыню малых гарадоў Гомельшчыны.

У першым выпуску Юры Стукалаў распавёў пра "гарачы" 2020 ў Магілёве, сталічныя комплексы яго жыхароў ды небяспеку стварэння Магілёўскай народнай рэспублікі.

А таксама пра адметнасці гарадской гісторыі, кантакты з мясцовай уладай ды перспектывы мясцовых актывістаў.